काठमाडौं — विश्वको सर्वोच्च हिमशृङ्खलाको घर नेपालले जलवायु परिवर्तनबाट हिमालय क्षेत्रमा बढिरहेको जोखिमलाई पुनः अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष उठाएको छ।
नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले संयुक्त राष्ट्रसंघ मुख्यालयमा आयोजित उच्चस्तरीय जलवायु बैठकमा सम्बोधन गर्दै जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालजस्ता संवेदनशील मुलुकहरूले असमान रूपमा ठूलो क्षति व्यहोर्नुपरेको बताएका छन्।
नेपालको विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा योगदान ०.१ प्रतिशतभन्दा कम रहेको बताउँदै उनले देशको ४६ प्रतिशतभन्दा बढी भूभाग वन क्षेत्रले ढाकेको र स्वच्छ जलविद्युत् ऊर्जाको ठूलो सम्भावना रहेको उल्लेख गरे।
तर हिमनदी पग्लिने क्रम, अनियमित वर्षा, बाढी, पहिरो तथा चरम मौसमका घटनाले नेपालको जनजीवन, पूर्वाधार र अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रभाव पारिरहेका छन्।
विशेषगरी हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो तापक्रमले हिमनदी र हिमतालमा परिवर्तन ल्याइरहेको छ। यसको प्रभाव हिमालमा मात्र सीमित नरही नदी प्रणाली, कृषि, जलविद्युत्, पर्यटन तथा तल्लो भूभागका समुदायसम्म पुग्ने जोखिम रहेको छ।
नेपालले हालै विनाशकारी बाढीबाट पनि ठूलो मानवीय तथा आर्थिक क्षति व्यहोरेको छ। यस्ता घटनाले जलवायु परिवर्तन अब वातावरणीय विषय मात्र नभई आर्थिक विकास, ऊर्जा सुरक्षा र नागरिक सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय बनेको देखाएको छ।
नेपालका लागि हिमालय प्राकृतिक सम्पदा मात्र होइन। यो दक्षिण एसियाका करोडौं मानिसका लागि पानीको महत्वपूर्ण स्रोतसँग जोडिएको क्षेत्र हो।
त्यसैले हिमालयको संरक्षण नेपाल एक्लैको जिम्मेवारी नभई क्षेत्रीय तथा विश्वव्यापी सरोकारको विषय भएको नेपाली पक्षले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा जोड दिँदै आएको छ।
नेपालले विकसित तथा बढी कार्बन उत्सर्जन गर्ने राष्ट्रहरूबाट जलवायु वित्त, प्रविधि हस्तान्तरण, अनुकूलन सहयोग तथा क्षति र नोक्सानीसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धताको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक रहेको बताएको छ।
जलवायु परिवर्तनले हिमाली समुदायको परम्परागत जीवनशैली, कृषि प्रणाली र स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत परिवर्तन ल्याइरहेको छ।
यससँगै हिमालय र हिमनदी संरक्षण, पूर्वसूचना प्रणालीको विकास, विपद् व्यवस्थापन, हरित ऊर्जा र दिगो पूर्वाधारमा लगानी बढाउनु नेपालको भविष्यका लागि महत्वपूर्ण चुनौती बनेको छ।
हिमालयबाट विश्व समुदायलाई दिइएको नेपालको सन्देश स्पष्ट छ — जलवायु परिवर्तन कुनै एक देशको समस्या होइन।
हिमालमा देखिएको परिवर्तनले अन्ततः सीमाना पार गरेर सम्पूर्ण मानव समुदायलाई प्रभाव पार्न सक्छ।
त्यसैले नेपालले जलवायु न्यायलाई अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, साझा जिम्मेवारी र भविष्यका पुस्ताको सुरक्षासँग जोडेर विश्व समुदायलाई ठोस कदम चाल्न आह्वान गरेको छ।
GLOBAL NEWS24 NEPAL EDITION ले हिमालय, जलवायु परिवर्तन, वातावरण, अर्थतन्त्र र नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय गतिविधिसँग सम्बन्धित प्रमुख समाचारहरू विश्व समुदायसम्म निरन्तर प्रस्तुत गर्नेछ।