काठमाडौं — नेपालको राजधानी काठमाडौं फेरि एकपटक इतिहास, आस्था र जीवित संस्कृतिको विशाल खुला मञ्च बनेको छ।
काठमाडौं उपत्यकाको प्रमुख सांस्कृतिक पर्वमध्ये एक इन्द्र जात्राले ऐतिहासिक बसन्तपुर तथा हनुमानढोका दरबार क्षेत्रलाई परम्परागत उत्सवको वातावरणले भरिदिएको छ।
इन्द्र जात्रा काठमाडौंका नेवार समुदायको इतिहास, धार्मिक विश्वास र सामुदायिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको पर्व हो।
उत्सवका क्रममा विभिन्न धार्मिक अनुष्ठान, सांस्कृतिक प्रस्तुति तथा परम्परागत गतिविधिहरू आयोजना गरिन्छन्। विशेषगरी जीवित देवी कुमारीसँग सम्बन्धित परम्पराले स्वदेशी तथा विदेशी आगन्तुकहरूको विशेष ध्यान आकर्षित गर्ने गरेको छ।
काठमाडौंको ऐतिहासिक दरबार क्षेत्र, प्राचीन मन्दिर र परम्परागत वास्तुकलाबीच आयोजना हुने इन्द्र जात्राले नेपालको मूर्त र अमूर्त सम्पदालाई एउटै सांस्कृतिक दृश्यमा जोड्छ।
यो उत्सव धार्मिक समारोहमा मात्र सीमित छैन।
यसले पुस्तौंदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको संगीत, नृत्य, पोशाक, धार्मिक विश्वास, सामुदायिक सहभागिता र स्थानीय ज्ञानलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
नेपाल सरकारले पनि देशका जीवित सांस्कृतिक सम्पदाको पहिचान, अभिलेखीकरण र संरक्षणलाई विस्तार गर्दै आएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन (UNESCO) को सहयोगमा नेपालले सातै प्रदेशका अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदाको राष्ट्रिय सूची विकास गर्ने कार्यक्रम अघि बढाएको छ।
यस पहलमा स्थानीय तथा आदिवासी समुदायलाई आफ्नै संस्कृति अभिलेख गर्ने प्रक्रियाको केन्द्रमा राखिएको छ।
नेपालको सांस्कृतिक विविधता हिमालय, पहाड र तराईसम्म फैलिएको छ। विभिन्न जातजाति र समुदायका भाषा, संगीत, नृत्य, पर्व, परम्परा, खानपान तथा जीवनशैलीले नेपाललाई विश्वका विशिष्ट सांस्कृतिक गन्तव्यमध्ये एक बनाएको छ।
काठमाडौं उपत्यकाका ऐतिहासिक पर्वहरूले पर्यटन क्षेत्रमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्।
विदेशी पर्यटकका लागि नेपाल हिमाल र पदयात्राको गन्तव्य मात्र होइन, हजारौं वर्ष पुरानो सभ्यता र आजसम्म जीवित रहेको संस्कृतिलाई प्रत्यक्ष अनुभव गर्न सकिने देश पनि हो।
इन्द्र जात्राजस्ता परम्पराको संरक्षणले स्थानीय समुदायको सांस्कृतिक पहिचान बलियो बनाउनुका साथै नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन ब्रान्डलाई पनि थप समृद्ध बनाउन सक्छ।
आधुनिक शहरीकरण र विश्वव्यापीकरण तीव्र भइरहेको समयमा परम्परागत संस्कृति नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्नु नेपालको महत्वपूर्ण चुनौती र अवसर दुवै हो।
प्रविधिको प्रयोगमार्फत पुराना कथा, संस्कार, नृत्य, संगीत र धार्मिक परम्परालाई डिजिटल रूपमा अभिलेख गर्ने प्रयासले भविष्यका पुस्ताका लागि नेपालको जीवित सम्पदा सुरक्षित राख्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
हिमालयको देश नेपाल प्राकृतिक सौन्दर्यको भूमि मात्र होइन।
यो इतिहास, आध्यात्मिकता, समुदाय र जीवित संस्कृतिले बनेको देश पनि हो।
काठमाडौंमा मनाइने इन्द्र जात्राले यही नेपालको सांस्कृतिक आत्मालाई विश्वसमक्ष प्रस्तुत गरिरहेको छ।
GLOBAL NEWS24 NEPAL EDITION ले नेपालको संस्कृति, पर्यटन, सम्पदा, अर्थतन्त्र, खेलकुद र अन्तर्राष्ट्रिय गतिविधिसँग सम्बन्धित प्रमुख समाचारहरू विश्व समुदायसम्म निरन्तर प्रस्तुत गर्नेछ।