กรุงเทพฯ — ประเทศไทยกำลังเร่งขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนมีบทบาทจาก “ผู้ใช้ไฟฟ้า” ไปสู่การเป็น “ผู้ผลิตพลังงานสะอาด” มากขึ้น

เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 รัฐบาลไทยเปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติเห็นชอบขยายกรอบส่งเสริมโครงการโซลาร์ภาคประชาชนจากข้อเสนอเบื้องต้น 5,000 เมกะวัตต์ เป็น 10,000 เมกะวัตต์ หรือครอบคลุมประมาณ 1 ล้านครัวเรือน

หัวใจสำคัญของโครงการคือการเปิดโอกาสให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อใช้ภายในบ้านก่อน และสามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินกลับเข้าสู่ระบบผ่านกลไก Net Billing

แนวทางที่รัฐบาลประกาศกำหนดอัตรารับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินไว้ที่ 2.20 บาทต่อหน่วย โดยกำหนดปริมาณเสนอขายไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์

นอกจากนี้ ยังมีการขยายระยะเวลาสัญญารับซื้อไฟฟ้าจากเดิม 10 ปี เป็น 20 ปี เพื่อให้สอดคล้องกับอายุการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์

อีกหนึ่งการเปลี่ยนแปลงสำคัญคือการขยายรูปแบบการติดตั้ง จากเดิมที่เน้น Solar Rooftop บนหลังคา ไปสู่การเปิดให้ติดตั้งบนพื้นดินและผิวน้ำสำหรับภาคครัวเรือนได้ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

แนวทางดังกล่าวจะช่วยเพิ่มโอกาสให้ครัวเรือนที่มีข้อจำกัดด้านพื้นที่หลังคาสามารถเข้าร่วมการผลิตพลังงานสะอาดได้มากขึ้น

รัฐบาลไทยยังให้ความสำคัญกับมาตรฐานและความปลอดภัยของระบบ โดยมีการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการติดตั้ง รวมถึงกำหนดมาตรฐานของแผงโซลาร์เซลล์ อินเวอร์เตอร์ และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับประชาชน

ในภาพรวม การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของไทยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์เท่านั้น

แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าฉบับใหม่ของประเทศมีเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาดให้มากกว่า 60% พร้อมกับการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้า ระบบกักเก็บพลังงาน และการเปิดโอกาสให้ภาคธุรกิจเข้าถึงไฟฟ้าสะอาดมากขึ้น

นโยบายดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับการแข่งขันทางเศรษฐกิจในอนาคต เนื่องจากบริษัทและอุตสาหกรรมทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้นกับการใช้พลังงานสะอาด การลดการปล่อยคาร์บอน และเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม

สำหรับประเทศไทย การเพิ่มกำลังผลิตพลังงานหมุนเวียนจึงมีความหมายมากกว่าการลดค่าไฟของประชาชน เพราะยังเกี่ยวข้องกับความมั่นคงด้านพลังงาน การลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงนำเข้า การดึงดูดการลงทุน และการสร้างอุตสาหกรรมสีเขียวในระยะยาว

หากการขยายโซลาร์ภาคประชาชนดำเนินไปตามเป้าหมาย บ้านเรือนและชุมชนจำนวนมากของไทยอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างการผลิตพลังงานของประเทศ และช่วยสร้างระบบพลังงานที่กระจายตัวและยั่งยืนมากขึ้น

ประเทศไทยจึงกำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่ประชาชนไม่ได้เป็นเพียงผู้ซื้อพลังงาน แต่สามารถมีส่วนร่วมในการผลิตพลังงานสะอาดและสร้างมูลค่าจากพลังงานที่ผลิตได้ด้วยตนเอง

GLOBAL NEWS24 THAILAND EDITION จะติดตามนโยบายพลังงานสะอาด Solar Rooftop พลังงานหมุนเวียน เทคโนโลยีพลังงาน และการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวของประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง